banner197
 Merhabalar Değerli Okurlarımız,

Her şeyin gönlünüzce geçtiğini umud ederek bir yazı dizisine başlıyorum. Sizleri eski Diyarbekir toylarına götürmek istiyorum. Umarım severek okursunuz. 
Evlilikte ilk adımdan son adıma kadar eğlence ve şenlikler yörelere göre ufak tefek değişikliklerle kutlanır-kutsanır. Bu şenliklerin en sonuncusu düğündür. Eskiden Diyarbekir'de düğüne toy denirdi. Toylarımız üç gün üç gece sürerdi. Bazı aileler bu eğlenceleri yedi gün yedi geceye çıkarırdı.Qırxölmîşinbîqalmışî, vêdli olanların toylarında çifte davullar, çalgılar çalar, yedi gün yedi gece yenilir içilir eğlenilirdi. 
"haydigîdaxtoyına
Qurbanolamboyına
Hınnayaxağ eline…”
-Ne toyî ne halî.Ma durun hele lê, ortada fol yox, yumurta yox, toya gêtmax da nerden çıxtî? Önce qızîbulağ, toya Allah kerimdir vuş kele!
-Ê tamam göz gezdirağ, sağa sola xebervêrax, bulunur elbet.
-Xêrlisîolsın. Qederqısmetkimdêseonîbulır. Allah böyüktür.
-Ya çıxarîda ya hemamda ya da ş’eredebulurıx…
 -Ana heyran o gün çıxaridagördığımızqızbilîsen kimdir?
-Yox ana, ma ben nerden bîlem?
-Bibingilin kirvelerinin komşîsınınqızîdır. Doğrî ya senin xeberinyoxtır. Biz o qizîhemamdagördığ. Allah var hêçbiqusurîyoxtır. Aya deyî ki sen doğma ben doğam. Hemamdançıxanda da hêç belli etmeden abênegösterdığ. Allah bilî o da beğenmiş ki sesîçıxmî.
Sordığsoruşturdığ ailesi de bize göredir. Namuslîdırlar, qızlarınîçoxêyi yetiştirmişler, evinî çekip çekıştıracağ birine benzî. Hem de enüstiyîoxîmiş.( O zamanlarda Diyarbekir'de Kız Enstitüsi'ni okuyan kızlar çok makbuldü.) Bibin dêyî ki böyüginîküçüginîbilî, dilîdatlîdır, hünerlidir. Gökte uçan kuşın modeli ondan qaçmîmiş. Ê daha ne istîyığ? Çapa çapa gêtbibênsöleağızlarınî arasınlar, eğer rızalarî varsa perşembe günîgızgöremağagîdağ. Hade Allah qızımîrehetêde.
-Tamam ana, tamam ha gidîyem, elimizîtêztutax bu qızîkaçırmîyağ.
-Tewlolo senin xeberinyoxtır, araciyîqızın anasına gönderdığ bile. 
Eskinin Diyarbekir’inde erkek evladı evlenme çağına gelen anneler, kendilerine sosyal ve kültürel açıdan uyacak, iyi bir ailenin becerikli, saygılı ve tabii güzel olan bir gelin adayı aradıklarını eşe, dosta haber verirlerdi. Titizlikle araştırmalar yapılır çok geçmeden de adaylar belirlenirdi. Adaylar arasında en uygun olanı damat adayına uzaktan gösterilirdi. Kız istenmeden kızla oğlanın görüşmeleri mümkün değildi. Hatta birçoğu eşini gerdek gecesi görürdü. Ne hikmetse mutlu da olurlardı.
Perşembe günü kız evinde bir telaş ki görülmeye değer. Bir gün önceden kirveler tarafından haber verilmişti kızlarına görücü gelecek diye. Temizlikler en ince ayrıntısına kadar yapılmıştı.
-Kele qomşîxerdirsebehtendir sahan baxîyam bu nedir bêle, hewşyıxandî, küçeqapısîsüpürüldî, daşlar tek tek yıxandî. Bîşê var sizde, ben de yardım êdem.
-He he var darısî senin qızın başına. Bugün bizim qızîgörmeğagelecağlar. Vallahsebehinqorundaqaxmîşamdaşraya en az girmi teneke su tökmîşem, büyük bibiye, diyazaya, abaya xebervermîşem. Sandoxtan en yeni ênterilerimîçıxardım. Sedirin qênevçe örtülerini serdim, yükün perdesini değiştirdim. Ma daha ne yapam? Babamın adî Xıdır, elimden gelen budır
-Ha işte bibimiz de geldi. Xoş geldin aba.
-Xoşbuldım aba heyran, sen qızanasîsan, o nedir lê? Têzgêt o leçegîdegiştir, ênterinehêçuymamîş. Qefesten başka bî tene çıxar, ört başanêyiptirma.
-Dazoqurban, o qızasöleüzüne gözüne bîşêsürmîye. Leymunlavantasî yeter de artar.
-Aba ma ne olî ha bîqırtik süslensin. 
-Yox anam yox, ben bıraxmîyam. Toyda yapsın ne yapîsa.
-Kapîçalınîkapî.
Heyecan doruktaydı. Gelin adayının yüreği ağzındaydı. Kapı sesini kim duyacak ki...
-Buyrın, buyrınxoşgeldiz, sefa geldiz, başımla gözüm üstüne geldiz.
Görücüler bu şekilde karşılanarak evin en büyük odasına alınırlardı. Ailenin en saygın, ağzı iyi söz yapan üç ya da dört bayanından oluşan görücülerin gelin kızı, ailesini, evin sağını solunu iyice süzgeçten geçirerek halı-hasır altından sedir altına, pacadan yük yerine, lamba şişesinden kapı eşiğine kadar her yeri titizlikle denetleyişleri kızın elinde kahve tepsisiyle içeri girişiyle yarıda kesilir, kusur arayıcı gözler bir anda kıza çevrilirdi… 

devam edecek
Şen ve esen kalın 
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Misafir Avatar
Ýüksel Büyükpamukçu 9 ay önce

Muhteşem.

Misafir Avatar
Nurettin Karabulut 5 ay önce

Hayranım geçmisimizin örf adetine, kültürüne,gelenegine göreneğine. Ne güzel izaha çalışmışsınız.Gerilere götürdüğünüz icin cok Teşekkürler. Yazınızın devamında başarılar dilerim. Yeni jenerasyona bilgi kaynağıdır bence.

banner79

banner154